Herbert von Karajan, BEETHOVEN, BRAHMS, CHERUBINI, DVORAK, MOZART, ROSSINI, SMETANA, STRAUSS, Johann, STRAUSS R., TCHAIKOVSKY, VERDI, WAGNER, WEBER – The First Recordings

6 CD – box

Nagrania Polydora z lat 1938–1943: fascynujące pierwsze próby Karajana w repertuarze klasycznym – od Mozarta (Symfonia nr 40) po Richarda Straussa („Don Juan”), z Beethovenem (VII Symfonia), Czajkowskim („Patetyczna”), Dvořákiem („Z Nowego Świata”) i piękną płytą preludiów operowych. Nagrania starannie zrekonstruowano w latach 80. i wydano wcześniej, w 1988 r., w serii „Dokumente”. Książeczka z nowym esejem biografa Karajana, Richarda Osborne’a, zawiera pełną serię wczesnych zdjęć dyrygenta autorstwa Siegfrieda Lauterwassera.

Lata nauki geniusza (Deutsche Grammophon o tym wydaniu)

To biografia artystyczna, jaka dziś byłaby już prawie niemożliwa. Do 1955 roku, gdy został dożywotnim dyrektorem artystycznym Berliner Philharmoniker, Herbert von Karajan pracował z najróżniejszymi zespołami – raz w pełni profesjonalnymi, raz mniej ambitnymi. Miał więc okazję, ale i był zmuszony wypracować własne brzmienie dyrygenta, które odróżniało go od słynnych rywali tamtych lat. Ten proces artystycznego samookreślenia dokumentują wczesne nagrania dla Deutsche Grammophon – więcej, pokazują, jak kształtował się „cud Karajan”.

Karajan pochodził z rozmiłowanej w muzyce rodziny lekarzy i naukowców. Urodzony 5 kwietnia 1908 w Salzburgu, jako czterolatek zaczął grać na fortepianie i okazał się wyjątkowo uzdolniony. Już w szkole uczęszczał do Mozarteum, kształcąc się jako pianista; potem studiował w Wiedniu. Dwa lata później był już chórmistrzem i dyrygentem w teatrze miejskim w Ulm. Zadebiutował za pulpitem w 1929 roku w Mozarteum, rok później powierzono mu kursy dyrygenckie w czasie festiwalu w Salzburgu. W 1934 otrzymał propozycję z opery w Akwizgranie, gdzie w 1935 został najmłodszym generalnym dyrektorem muzycznym w Niemczech. W 1937 zadebiutował w Operze Wiedeńskiej, a rok później w Berlińskiej Operze Państwowej zachwycił „Fideliem”. Ten występ przyniósł przełom – prasa zaczęła pisać o „cudzie Karajan”. W latach 1939–1943 był kapelmistrzem państwowym i zaczął intensywnie nagrywać, choć pracę przerywały okresy przymusowego zastoju. Gdy w 1942 poślubił Anitę Gütermann, która miała żydowskich przodków, odsunięto go od funkcji publicznych. Przede wszystkim przyjaźń z zakochanym w muzyce przemysłowcem Ernstem von Siemensem pozwoliła mu w kolejnych latach nadal pracować z orkiestrami przed mikrofonem – firma Siemens kupiła bowiem w 1941 Deutsche Grammophon.

Box z serii Original Masters sięga więc do bogatego zasobu wczesnych nagrań z lat 1938–1943, z tak różnymi zespołami jak Staatskapelle Berlin, Berliner Philharmoniker, Orkiestra Concertgebouw czy Orchestra Sinfonica della RAI di Torino. Repertuar jest niezwykle szeroki: od uwertury do „Czarodziejskiego fletu” i trzech symfonii Mozarta, przez Rossiniego, Webera i Cherubiniego, po Richarda Straussa – „Don Juana” i Taniec siedmiu zasłon z „Salome” nagrał z orkiestrą amsterdamską. Romantyzm reprezentują Smetana, Czajkowski i Dvořák, Wagnera – dwa preludia ze „Śpiewaków norymberskich”, a Brahmsa uczcił we wrześniu 1943 niezwykle wrażliwą interpretacją I Symfonii. Sześć płyt składa się na portret artysty stulecia, który dzięki konsekwentnej pracy i doświadczeniu stale przerastał samego siebie – nie bez powodu po wojnie świętowano go jako jednego z najwybitniejszych dyrygentów świata.

– Deutsche Grammophon, 7.06.2006 (tłumaczenie)